GENEL BİLGİ

Haksız rekabet mevzuatıyla, dürüst olmayan davranışlar yaptırıma bağlanmakta ve ekonomik özgürlüğün kötüye kullanılması yasaklanmaktadır.

Uygulamada haksız rekabet ile rekabet hukuku zaman zaman birbirine karıştırılmaktadır. İktisadi rekabetin dürüstlük kurallarına aykırı davranışlarla kötüye kullanılması haksız rekabettir. Buna karşılık belli mal ve hizmetlerin sağlanması, üretimi, dağıtımı ve fiyatlarının etkilenmesi amacına yönelik rekabeti sınırlayıcı anlaşma, uyumlu eylem ve kararlar ya da belirli bir mal veya hizmet piyasasındaki hakim durumun kötüye kullanılması rekabet hukukunun konusuna girer. İşletmelerin, yasal olmayan rekabete (haksız rekabete) ve rekabetin yasal olmayan şekilde sınırlamalara tabi tutulmasına karşı korunması hukukun görevleri arasındadır.

Fikri mülkiyet haklarının haksız rekabet hükümleriyle korunması uzun süre önce başlamıştır. Sözgelimi, 1883 tarihli Paris Anlaşmasının 10. (1. mük.) maddesi doğrudan bu konuyu ele almaktadır. 1995 tarihli TRIPS’in 39. maddesinde de konuya ilişkin önemli bir düzenlemeye yer verilmiştir.

Hukukumuzda Borçlar Kanununun 48., Ticaret Kanununun 56 ve devamı hükümleri ve FSEK’in 83 ve 84. maddeleri haksız rekabet ile ilgilidir. Rekabet Hukukunun alınana giren konular ise 1994 tarihli Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ile düzenlenmiştir.

Ülkemizde tasarım ve faydalı model gibi konulara ilişkin ilk düzenleme 1995 yılında gerçekleşmiştir. Mahkemeler, 1995 öncesinde konuya ilişkin düzenlemenin olmayışını da dikkate alarak özgün tasarım, faydalı model ve hatta tescilsiz patent, marka ve diğer ayrıt edici ad ve işaretleri haksız rekabet mevzuatıyla korumuştur. Konuya ilişkin Yargıtay’ın uygulaması oldukça yaygındır. 1995 yılında fikri mülkiyet mevzuatımızda yapılan reforma rağmen Yargıtay’ın uygulamasında bir değişiklik olmamıştır. Yargıtay marka ve ticaret unvanı gibi ayırt edici ad ve işaretlerde ilk kez maruf hale getirme kavramlarına yer verdiği gibi, buluş ve tasarımlar bakımından da benzer kavramları kullanmaktadır. Bu yüzden sözgelimi, tasarımı yeni ve ayırt edici olmadığı için iptal edilen bir kişi ticaret mahkemesine gidip haksız rekabet hükümlerine dayanarak dava açtığında bu davayı kazanabilmektedir. Böylece süreye bağlı bir hak süresiz olarak haksız rekabet hükümleriyle korunabilmektedir. Özetle, fikri mülkiyete ilişkin mevzuat ile haksız rekabet mevzuatı arasındaki ilişkinin nerede başlayıp biteceği konusunda uygulamada tam bir kaos yaşanmaktadır. Konunun bir an önce hukuki metinlerde düzenlenme ihtiyacı vardır. Bu sürede mahkemelerin de hiç olmazsa daraltıcı yorumu benimsemesi yararlı olacaktır.