GENEL BİLGİ

Ticaret erbabı, bazen kendilerini bazen de ürün ve hizmetlerini başkalarından ayırt etmek için birtakım ayırt edici ad ve işaretler kullanır. Bu tanıtıcı işaretler günlük yaşamımızda farklı şekillerde ortaya çıkar.

Tanıtıcı işaretler, adlar veya tanıtıcı unsurlar olarak da nitelenen ayırt edici ad ve işaretler kişinin adını, tüzel kişinin unvanını, bir ürün veya hizmetin orijinini (kaynağını) tanıtan işaretlerdir. Bu bağlamda ürün ve hizmetleri ayırt etmeye yarayan kişi adları, sözcükler, sayılar, harfler, şekiller, sloganlar, işaretler, amblemler, emtia ve ambalaj biçimleri tanıtıcı unsurlardandır. Bu işaretler tanıtıcı nitelikleri sebebiyle korunurlar. Bunlar kural olarak fikri ürün olmadıkları gibi, bu işaretlerde yenilik unsuru da aranmaz. Ancak bunlar aynı zamanda özgün ise ayırt edici işaret olarak korumanın yanında; eser ya da tasarım mevzuatıyla da korunmalarına bir engel bulunmamaktadır (Kümülatif Koruma İlkesi). Örneğin, bir firmanın markasını oluşturan bir grafik tasarımı aynı zamanda güzel sanat eseri niteliği taşıyorsa marka korumasının yanında, FSEK’e göre eser olarak da korunur. Böyle bir tasarım marka, tasarım ve FSEK’in koruma şartlarını ayrı ayrı taşıyorsa hak sahibi bu sayılan mevzuatın her üçüne de dayanabilecektir.

Ayırt edici ad ve işaretlerde markalar, ticaret unvanları ve işletme adları ön plana çıkmaktadır. Marka, bir ürün veya hizmetin, başkalarının ürün ya da hizmetinden ayırt eden işaretlerdir. Marka olabilecek işaretlerin kapsamı oldukça geniştir. Bugün dünyada koku ve ses markalarının dahi korunacağı üzerinde durulmaktadır. Ülker, Arçelik gibi ürün markaları yanında; Garanti Bankası, Güneş Sigorta gibi hizmet markaları da koruma altındadır.

Ticaret unvanı, taciri; işletme adı ise, işletmeyi tanıtır. Örneğin, Gökkuşağı Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. bir ticaret unvanıdır. Buna karşılık Çemberlitaş Turşucusu bir işletme adıdır.

Demek ki marka, ürün veya hizmeti; ticaret unvanı, taciri; işletme adı ise işletmeyi tanıtır. Markalar için özel düzenleme yapılmıştır. Ticaret unvanı ve işletme adı ise Ticaret Kanununda düzenlenmiş olup, bunlar markaya oranla daha zayıf bir korumaya sahiptir.

Patent ve faydalı modellere benzer şekilde marka hakkına tecavüz halinde hukuki ve cezai yaptırımlar öngörülmüştür.