GENEL BİLGİ

Geniş anlamda patent, hem buluş üzerindeki tekel niteliğindeki hakkı, hem de bu hakkı ispatlayan belgeyi ifade eder. Günlük kullanımda patent terimi bazen buluş, bazen buluşun korunduğunu gösteren patent belgesi, bazı durumlarda da her ikisi için kullanılır. Doğru kullanım şekli buluşlara verilen belgeye patent denmesidir. Tasarım ve marka gibi fikri ürünlere verilen belgelere de zaman zaman yanlış bir kullanım olarak patent denilmektedir. Tasarım ve marka belgeleri patent belgesinden farklıdır.

Patentin konusunu buluş oluşturmaktadır. Teknolojik ilerlemelere ilişkin korumanın sınırlandırılabileceği endişesiyle yasal düzenlemelerde genellikle buluşun tanımı yapılmamıştır. Buluş, teknik bir problemi çözen ve yenilik unsuru taşıyan insan fikri şeklinde tanımlanabilir. Buluş, teknik alanda spesifik bir problemin çözümüdür. Bir buluşa patent verilebilmesi için o buluşun; i) yeni, ii) buluş basamağını aşmış ve iii) sanayiye uygulanabilir olması gerekir. Aynı teknik problemlere farklı çözümler üretilebilir. Dolayısıyla bir alanda birden çok buluş yapmak mümkündür. Örneğin, bir tükenmez kalemin ucu dışarıya bastırılarak ya da döndürülerek çıkarılabilir. Yine bir kişi ABS fren sistemini bulduysa başka birisi ASR veya başka bir fren sistemini bulabilir. Bu fren sistemlerinden her birine, yukarıda belirtilen şartları taşımak kaydıyla patent belgesi alınabilir. Zira teknik bir probleme birden çok çözüm üretilebilir.

Buluşuna patent alan kişinin izni olmadan söz konusu buluşun başkaları tarafından ticari olarak kullanılması yasaktır. Burada kullanım kavramı geniş anlamda kullanılmaktadır. Bu bağlamda buluşa ilişkin ürünün üretimi, satışı, ithali, ihracı ve hatta ticari amaçla elde bulundurulması yasaktır. Benzer şekilde buluş bir usule ilişkinse o usulün kullanımı da münhasıran patent sahibine aittir.

Patente tecavüz halinde oldukça ağır yaptırımlar öngörülmüştür. Tecavüz halinde 1 ila 3 yıl hapis, 14 ila 46 milyar para ve 1 yıldan az olmamak üzere iş yerinin kapatılması gibi cezai yaptırımların yanında, tecavüz edenden ayrıca hak sahibi, uğradığı zararının tazminini talep edebilir.